De Amsterdamse Noord/Zuidlijn gaat direct aan de deur van Cornelis Claesz voorbij. Als in 2010 de gigantische tunnelboormachine met haar werk begint, scheiden haar slechts enkele meters van het huis dat in 1597 de belangrijkste boekhandel van Amsterdam was.

Op een diepte van meer dan twintig meter ontstaat een tunnel waardoor over enkele jaren een metro rijdt, die honderdduizenden mensen naar verschillende plaatsen van bestemming brengt. Onder de bedding van de Amstel, onder talloze houten funderingspalen, wordt op prehistorische diepte een nieuwe bladzijde toegevoegd aan de rijke Amsterdamse geschiedenis.

Ambitieuze projecten kenmerken Amsterdam al honderden jaren. In 1597 zag Cornelis Claesz schepen vertrekken en terugkeren, soms uit bekende havens, maar ook uit Oost-Indië en Nova Zembla. Ook toen kende de stad grote veranderingen, enorme stadsuitbreidingen en infrastructurele werken. 1597 was het jaar waarin voor Holland de koloniale handel begon.

Cornelis Claesz verkocht niet alleen boeken. Hij was uitgever en een pragmatische handelaar in kaarten, zich meer bewust dan wie ook van het belang van informatie, kennis en innovatie. Hij volgde elke verandering op de voet.

Hoe hij over een project als de Noord/Zuidlijn zou hebben gedacht, daarnaar kunnen we slechts raden. Hij zal vooral de kosten tegen de baten hebben afgewogen en als kind van zijn tijd misschien zijn hoofd hebben geschud over de menselijke ijdelheid die de wereld naar haar hand probeert te zetten.

Toch zijn grote ondernemingen ook hem niet vreemd geweest. In feite had hij zijn welvaart te danken aan de voortdurende expansie die het Amsterdam van 1597 kenmerkte.

De kranten zullen nog lang schrijven over de nieuwe metro van Amsterdam en de uitkomst staat nog niet vast. Toch moeten we ons bedenken dat nog maar 35 jaar geleden hele stukken van de stad werden afgebroken om een dergelijk metroproject mogelijk te maken. De aanleg van de metro leidde tot enorme protesten en rellen.

Te midden van bouwwoede, kaalslag en medogenloze sloop, vochten monumentenzorgers voor het behoud van het belangwekkende Pintohuis in de Sint-Antoniesbreestraat. Tegenwoordig staat het als eenzaam historisch relict in een straat die verder wordt gekenmerkt door nieuwbouw.

Met het Damrak, waar Cornelis Claesz zijn winkel had, zal het anders gaan. Het project Noord/ Zuidlijn zal zijn huis niet klakkeloos slopen. Hoewel ambitieus en met risico´s gepaard, zorgt de nieuwe aanpak ervoor dat het Amsterdam van 1597 voor komende generaties behouden zal blijven.